MUSA'NIN KANUNU

Kanun ve Antlaşma

Arheologların bulduğu antlaşmalarda böyle bir sıra var:

Yasanın Tekrarı kitabında bunu görüyoruz:

(1) kral kendini tanıtıyor


(2) halkın tarihini anlatıyor

Bölüm 1-3 : Tarih

(3) karşılıklı sorumluluklar sayılıyor

Bölüm 4-26 : Şartlar

(4) antlaşmanın tekrar ve tekrar okunması

Bölüm 27 : Kanunun tekrar okunması

(5) lanetler ve bereketler

Bölüm 28 : Lanetler ve bereketler

On Buyruk (Çıkış 20:1-17)

Bu on buyruk İki taşın üzerine yazılmıştı. Bu iki taş İsa’nın iki buyruğu gösteriyorlar:

Buna göre Musa'nın kanunu iki parçaya ayırabiliriz :


A. Günlük yaşam için kanunlar (= komşunu sev)

1. İnsanın canı dokunulmazdır

- Çıkış 20:13; 21:16-21, 26-31; Levililer 19:14; Tesniye 5:17; 24:7; 27:18

2. Şer atmak ve yalancı şahitlik

- Çıkış 20:16; 23:1-3; Levililer 19:16; Tesniye 5:20; 19:15-21

3. Kadınların yeri korunmalı

- Çıkış 21:7-11, 20, 26-32; 22:16-17; Tesniye 21:10-14; 22:13-30; 24:1-5

4. Cezalar aşırı ve aşağılayıcı olmasın

5. Her insanın saygısı olacaktı

6. Miras kanunları

7. Herkesin malı korunacak

8. İşçiliğin hakkı verilecek

9. Toprağın bereketi paylaşılacak

10. Sept gününde herkes dinlenecek

11. Evlilik korunacak

12. Kimseye zorbalık yapılmayacak

13. Adaletli mahkemeler

14. Toplumda herkesin yerine saygı olacak

15. Kimse kanunun üstünde olmayacak

16. Hayvanlara bile saygı gösterilecek

17. Yasak yemekler :

18. Ruhlar, cinler ve ölülere danışmak

- Tesniye 18:9-14; Çıkış 22:18; Levililer 19:26,31; 20:6

19. Temizlik kanunları

B. Tapınma Sistemi (= Allahı sev)

1. kurban çeşitleri

(1) yakmalık sunu (yakılan takdime)

Ayetler: Lev 1:1-17; 6:8-13

Ne kullanılırdı:

sığır, boğa, davar, koç, erkek kuş (fukaralar için güvercin)

Ne amaç için yapılırdı?

- gönüllü tapınma

- istemeyerek yapılan günahların bağışlanması için



(2) tahıl sunusu (ekmek takdimesi)

Ayetler: Lev 2:1-16; 6:14-23

Ne kullanılırdı:

ince un, zeytinyağı, tuz (maya ve bal yasaktı); yakılan ve selamet takd. yanında

Ne amaç için yapılırdı?

- gönüllü tapınma

- Rabbin bereketini tanımak



(3) esenlik sunusu (selamet takdimesi)

Ayetler: Lev 3:1-17; 7:11-34

Ne kullanılırdı:

kusursuz erkek ya da dişi sürü hayvanı; ekmek takdimesi ile beraber

Ne amaç için yapılırdı?

- gönüllü tapınma

- şükran ve beraberlik (etleri paylaşılacaktı)


(4) günah sunusu (suç takdimesi)

Ayetler: Lev 4:1 - 5:13

Ne kullanılırdı:

1. başkahin için: genç boğa

2. güdücü için: ergeç

3. normal bir kişi için: dişi keçi ya da kuzu

4. fukaralar için: güvercin

5. çok fukaralar için: 2 kg un

Ne amaç için yapılırdı?

- mecbur kurban

- istemeyerek yapılan belli bir günah için af ettirme

- murdarlığı gidermek için


(5) suç sunusu (günah takdimesi)

Ayetler: Lev 5:14 - 6:7

Ne kullanılırdı:

koç ya da kuzu

Ne amaç için yapılırdı?

- mecbur kurban

- komşuya karşı yapılan ve ödeme gerektiren günahlar için (20% ceza ödenirdi)



2. Kahinlik sistemi

a. Levililer

(1) Allah Levi cinsini kendi malı olarak seçti. Onlar sadece Allaha hizmet yapacaklardı. Ondalıktan geçineceklerdi. Sade 48 köy ve kasaba (her cinsin toprağından 4 tane) onlara hayvanlara bakmak için verilirdi.

(2) Ayrıca ilk doğan hayvanlar onlara verilirdi. Kurbanların bir parçasını onlar aldı. (Sayılar 35:18; Levililer 27:30-33; Tesniye 12:12)

(3) hem kendileri ondalık alırdılar, hem de kendileri kahinlere ondalık verirdiler.

(4) Levi'nin üç oğluna göre, görevlilerin üç sınıfı vardı : Gerşoniler, Kahatiler, Merariler

(5) İşleri : tapınma çadırını taşımak (tapınağı korumak), orada kapıcılık yapmak, ilahi söylemek, çalgı çalmak

b. görevliler (kahinler)

(1) görevli olmak için şartlar :

(2) giyisileri: ince ketenden yapılmış bir iç gömlek, kemer, sarık ve ketenden yapılmış bir pantalon (Çıkış 28:40). Görevlerini yalınayak yaparlardı.

(3) kutsanma töreni: Çıkış 29:1-35, Levililer 8 - Günah kurbanı, yakmalık kurban ve kutsal yağla meshedilmek

(4) onun işleri: Tapınma çadırında hizmet etmek =




c. başgörevli (başkahin)

(1) birinci başgörevli Harun idi, ondan sonra en büyük erkek çocuğu onun görevini aldı.

(2) onun giyisileri: Çıkış 28:2-39:



(3) onun işleri: Bütün tapınmayı gütmek =

(4) onun kutsallığı en büyük idi: en yakın akrabalar için bile kendini murdar etmeyecekti (Levililer 21:10-15).

3. Allahevi (Tapınak)

Bir Allahevi (tapınak) nedir? – Allahın yeryüzünde, insanların arasında seçtiği bir yer. O yerde kendi varlığını gösteriyor; Allaha yaklaşmak isteyen de o yere gelmek zorunda. Allahla beraberlik ancak o kutsal yerde oluyordu.

En başta, daha Adem ve Havva yaratıldığı zaman, bir Allahevine ihtiyaç yoktu, çünkü insanla Allahın arası henüz bozulmamıştı, insan rahatlıkla Tanrıyla konuşabilirdi, onunla yürürdü. Günah araya girince Tanrıyı göremez oldular, ayrılık ve uzaklık meydana geldi. İşte, ancak ondan sonra kutsal bir yere, bir Allahevine ihtiyaç meydana geldi.

Tarihin sonunda, Rab herşeyi yeniledikten sonra, insanlar yeniden o duruma gelecekler. Açıklama (Vahiy) kitabında şunu okuyoruz (21:33):

“Ama kasabada Allahevi görmedim. Çünkü herşeyi güden Rab Allahın kendisi, hem de Kuzu, onun Allahevi oluyor.”

Bu iki zamanın arasında, insanlar bir Allahevine muhtaçtırlar, Rabbin onlarla bir araya gelmek için kullanacağı bir yer lazım.


Musa'nın Tapınma Çadırı

Ne zaman yapıldı: İsadan önce 1400 senelerinde

Ayetler: Çıkış 40:34-38

Nasıl yapıldı:

Rab, Musa’ya kanunu verip halkıyla antlaşma yaptı. O antlaşmanın bir parçası da Allahevi idi. İsrail halkı yolculukta olduğu için, Rab onlara yolculuk yapabilen bir çadırı yapmalarını buyurdu. Her hareket ettiklerinde, onu söküp yeniden kurardılar.

Bu Tapınma Çadırı daha sonraki Allahevi için örnek oldu. İsrail halkı bunu yapmak için en seçkin materyalleri kullandı; Allah da bu işi yürüten iki baş ustaya kendi Kutsal Ruhuyla yardım etti (Çıkış 31:1-6).

Aslında her bir Allahevinin en önemli tarafı onun binası, güzel yapılışı değildir, Tanrının orada kendini göstermesidir. Eski zamanlarda Rab kendini hep şafaklı bir bulut ve aşırı aydınlıkta gösterdi. O şanlı bulutu nerede bulunursa, Allahevi de orasıdır. Musa’nın binası bitince, Rab oraya kendi bulutunu gönderdi, herkes onun Allahın evinin olduğunu anladı.

Kenan topraklarına girdikten sonra, Musa’nın Tapınma Çadırı önce Şilo kasabasında, sonra Mizpa, Nob ve Gibeon kasabalarında durdu. Davud’un zamanına kadar orada kaldı, sonra oğlu Süleyman Allahevini bitirince bütün eşyaları oraya kaldırıldı.



Süleyman'ın Tapınağı

Ne zaman yapıldı: İsadan önce 960 yılı

Ayetler: 1.Kırallar 8:2

Nasıl yapıldı:

Kral Davut, Allah için taştan bir ev yapmak istedi. Rab ona dedi ki, Davut değil, ama onun oğlu olan Süleyman Allahevini yapacak diye. Rab kendisi yapılacak Allahevinin yerini Davud’a gösterdi (2.Sam 24:15-18; 2.Tar 3:1). Bu Allahevi, Musa’nın Tapınma Çadırı’ndan dört kat büyüktü. Davut o iş için uzun uzun hazırlıklar yaptı. Süleyman bu Allahevinin yapılışı için Lübnan’dan en pahalı ağaçları getirtti. Evin her tarafı altınla süslü idi. Bu Allahevinin açılışında binlerce hayvan kurban olarak kesildi, Süleyman büyük bir duayla bu binayı hizmete sundu ve en sonunda Allahın şanlı bulutu binayı doldurup Allahın bu binayı kabul ettiğini gösterdi (2.Tarihler 7:1-3).

Tarih boyunca bu Allahevi zor günler gördü: Süleymanın ölümünden daha beş sene sonra, Mısırlı Firavun Şişak onun bütün eşyalarını soydu (1.Krallar 14:26). Daha sonra Allahevinin altınları vergi olarak Suriyeli kral Ben-Hadad’a gönderildi (1.Krallar 15:28-31). 100 sene sonra İsrail kralı Yehoaş gene bütün eşyalarını çaldı (2:Krallar 14:14). Kral Manaşe (İsadan önce 685-630) en büyük kötülük yaptı: Allahevinin içinde putlar dikti (2.Krallar 21:4-7) ve erkek prostitutlar için odalar ayırdı.

Bütün bunlar sonucu olarak Rab en sonunda bu binana son vermeye karar verdi. Babil kralı Nebukadnezar İsadan önce 586 senesinde bütün Yeruşalim kasabasını yıktı, aynı anda Allahevini yaktı.



Zerubabel'in tapınağı

Ne zaman yapıldı: İsadan önce 515 yılı

Ayetler: Esra 6

Nasıl yapıldı:

Kral Nebukadnezar sadece Yeruşalim’i yıkmakla kalmadı, halkın bütün önemli kişilerini de sürgün edip, Babil topraklarına yerleştirdi. Aşağı yukarı 70 sene boyunca İsrailliler orada yaşadı. İsadan önce 538 senesinden sonra bazı Yahudiler Kenan topraklarına dönmeye başladı. İki sene sonra Zerubabel adında kişinin önderliğinde yıkılmış Allahevini yeniden yapmaya başladılar. Bu tapınak çok daha küçük ve daha az süslü idi; öyle ki açılışında en yaşlı adamlar Süleymanın tapınağını hatırlayıp ağlamaya başladılar. O tapınakta Allah şanlı bulutu ve Antlaşma Sandığı yoktu.

İsa’dan önce 175-163 seneleri arasında Grek kral Antiyohus Epifanes IV., Yahudileri aşağılamak için, Allahevinde Zevs putuna bir kurbanyeri yaptırdı. İsadan önce 63 senesinde Romalılar Yeruşalim’i ve tapınağı ele geçirdiler.

Hirodes'in tapınağı

Ne zaman yapıldı: İsadan önce 20 senesinde başlatıldı, İsadan sonra 64 senesinde bitti

Ayetler: Yuhanna 2:20

Nasıl yapıldı:

Kral Hirodes İsadan önce 37 senesinde krallığa geçti. Kendisi Yahudi olmadığı için hep onların gönlünü kazanmaya baktı. İsadan önce 20 senesinde Zerubabel’in Allahevini tamir etmeye başladı. Artık beşyüz sene geçti ve o tapınak artık çok biçimsiz bir hale gelmişti. Asıl Allahevinin kendisi birbuçuk sene içinde bitti. Avluların yapılması toplam sekiz sene sürdü. Ama bütün binanın yapılması daha İsadan sonra 64 senesine kadar sürdü. Kutsal olduğu için Allahevinde ve avlusunda hiç bir demir instrumenti kullanmak yasak idi. Bütün taşlar daha yerinde kesilip sessizce yerlerine koyulurdu. Bu, bütün tapınakların en büyüğü ve en süslüsü oldu (Matta 24:5). Ama tabii ki, Allahın şanlılığı onda da bulunmadı.

İsa Mesih, bu tapınağın büsbütün yıkılacağını önceden bildirdi. Kimse ona inanmadı, ama İsadan sonra 70 senesinde Romalı general Pompeyus ordusuyla hem tapınağı yaktı, hem de bütün kasabayı yerle bir etti.

Onun arkasından bir daha bir Allahevi yapılmadı. Aslında buna gerek de kalmadı. İsa Mesih Hirodes’ın tapınağını gösterip dedi: “Bu Allahevini yıkın, ben de onu üç günde kaldıracam." ... Ama İsa'nın söylediği Allahevi, kendi bedeniydi.” (Yuhanna 2:19-21). Bu söz çok büyüktü; İsa’nın söyelemek istediği şu ki, artık taştan yapılmış Allahevi boştur, Allahın oturduğu yer kendisidir. Onun için Mesih imanlısı bir daha Yeruşalim kasabasında bir Allahevinin yapılmasını beklemiyor. Öyle düşünürsek, İsa Mesihi küçük düşürmüş oluruz. Bizim sonsuz, şanlı ve hiç yıkılmayacak olan Allahevimiz Odur.




Yeni Antlaşma’da Allah Kanununun Yeri



Matta

5:17-18 İsa kanunu yıkmaya değil ama tamamlamaya geldi

7:12 Kanunun özü: başkasına kendine davrandığın gibi davran

11:13 Kanun kitabı peygamberlik etti

12:2,4-5,10,12 İsa Sept gününde bir hastayı iyileştiriyor

(Markos 2:24,26; 3:4; Luka 6:2,4,9)

22:36,40 sevgi en önemli buyruk

23:23 Yasan'nın daha önemli parçaları: adalet, merhamet, sadakat


Luka

10:26 zengin genç adamın sorusu

14:3 bir sept günü bir Ferisinin evinde

16:16-17 Yasanın vaktı Yahya'ya kadar idi

24:44 Yasa kitabında İsa ile ilgili peygamberlikler


Yuhanna

1:17,45 Musa Kanunu getirdi, merhamet ve hakikat İsa ile geldi

7:19,23 hiç bir Yahudi kanunu yerine getiremedi

8:17 İsa kanunu kullandı kendisini haklı çıkarmak için

10:34 İsa kanunu kullandı kendisini haklı çıkarmak için

12:34 Kanun Mesih'in sonsuza dek kalacağını önbildiriyor

15:25 Kanunda yazılıyor ki, Mesih nefret edilecek

19:7 Yahudilere göre Kanun İsa'nın ölüm hak ettiğini gösteriyor


Apostolların Işleri

6:13 Stefan'ın vaızı Kanuna karşı olduğunu söylüyorlar

7:53 Stefan'ın suçlaması: Siz Kanunu tutmuyorsunuz

13:39 Kanun bizi aklayamaz, Mesih aklar

15:5,24 Kanunu tutan Yahudilikten gelme imanlılar

18:13 Yahudilerin suçlaması: Mesih inanlıları Kanuna karşı gider

21:20,24,28 Yahudilikten gelen imanlılar Kanunu tuttular

22:3 Pavlus Kanunu çok iyi öğrenmişti

24:14 Pavlus Kanun kitabına iman ederdi

25:8 Pavlus kendini savunuyor: ben Kanuna karşı gitmedim

28:23 Kanun kitabı İsa hakkında peygamberlik ediyor


Romalılar

2:12-27 insan Allah kanunu olmadan da davalanacak

3:19-31 Allah kanunu değil suçsuz sayılmak için, ama günahı

anlamak için verildi

4:13-16 Allahın sözü ve Allahın kanunu

5:13,20 Allah kanunu günahın iyice anlaşılması için verildi

6:14-15 Mesih imanlısı artık Allah kanunun altında değil

7:1-25 Allahın kanunu ve Kutsal Ruhun sırası

8:2-7 Kanun, Allahın Ruhu ile yerine getiriliyor

9:4,31-32 İsrail halkı Allah kanununu aldı ama tutmadı

10:4-5 İsa’ya iman eden için artık kanun yok

13:8,10 Sevgi Allah kanununu yerine getirmek demektir


1.Korintliler

15:56 Allahın kanunu günahın kuvvetidir


Galatyalılar

2:16,19,21 doğru sayılmak kanundan gelmez, imandan gelir

3:2-24 ya iman, ya kanun – imanlı iki sistemi tutamaz

4:4-5,21 Allah kanunu insanı köleliğe sokuyor

5:3-4,14,18,23 Mesih imanlısı Musanın kanunu altında değildir

5:14, 23; 6:2 Kimde sevgi varsa, o zaten kanunu yerine getirmiş oluyor

6:13 Musanın Kanununu tutanların sahte istekleri


Efesliler 2:15 Musanın kanunu insanları ayırırdı


Filipililer 3:5-6,9 imanlının doğruluğu kanundan gelmiyor, Mesihten geliyor


1.Timoteyus 1:7-9 Allah kanunu imanlılar için değildir, kötü kişiler içindir


Titus 3:9 Allah kanunu üzerine tartışmalar olmasın


İbraniler

7:5,11-19,28 Musanın kanunu kişiyi tamam kılamıyor

8:10 Allahın yeni kanunu imanlıların yüreklerinde olacak

9:19,22 Kanuna göre kan dökmek vardı

10:1,8 Musanın kanunu sade gölge idi, aslı Mesihtir


Yakup

1:25 ‘eksiksiz serbestlik kanunu’ – ama bu Mesihin kanunu olabilir

2:8-12 bütün kanunu tutmak lazım, değil sade bir parça

4:11-12 kanunu davlamayız, onu tutmak lazım


1.Yuhanna 3:4 Allah kanunu bize günahın ne olduğunu gösteriyor