Eski Antlaşma’nın kitapçıklarını öğrenelim.

Onlar hepsi aynı türden değildir; başka başka temalar var, Başka başka anlatım metodları var.

İlk beş kitap Musa’nın kitaplarıdır. Dünyanın yaratılışından Musa’nın ölümüne kadar anlatıyorlar. Orada en önemli konu, Allah Kanununun verilmesidir. Onun için bu beş kitapçığa ‘KANUN kitapçıkları’ diyoruz.

Onun arkasından, İsrail’in bütün tarihini anlatan 12 kitapçık geliyor. Musa’nın ölümünden sonra güdüclük yapan Yeşu’dan başlayarak, Babil Sürgünlüğü’nden sonraki dönüş zamanını kaplıyor. Onun için onlara ‘TARİH kitapçıkları’ diyoruz.

Üçüncü grup kitapçıklar çok farklıdır. Burada ne zaman yazıldıkları ya da hangi zaman anlatırdıkları mesele değildir. Bu grupta 5 kitapçık var, hepsi de menzume yani ‘stihotvorenie’ biçiminde yazılmıştır. Burada en büyük konu, insan yeryüzünde ve Allahın önünde nasıl yaşasın temasıdır. İnsan, doğru karar vermeye, hikmetli davranmaya çağrılıyor. O yüzden bu 5 kitapçığa ‘HİKMET kitapçıkları’ diyoruz. Bunun arasında Mezmurlar kitabı da var (başka adı Zebur’dur). Onda İsrail halkının ilahileri yazılıdır. 150 mezmurdan ancak 73’ü (demek yarısı) Davut’tandır.

Son iki grup kitapçıklar peygamberler tarafından yazılan kitapçıklardır. Peygamberlerin en büyük görevi, İsrail halkını yaptıkları günahları için azarlamak ve gelecek olaylar için uyarmaktır. Kitap yazan 16 peygamber var. Bunların arasından Yeremya peygamberinin iki tane kitapçığı bulunuyor. Tabii ki, onların dışında da çok büyük işler yapan, ama kitapları olmayan peygamberler de var (Samuel, Natan, İlyas ve Elişa gibi). Peygamberlerin kitapçıkları uzunluklarına göre iki grupa ayrılır: ‘BÜYÜK PEYGAMBERLER kitapçıkları’ (5 tane) ve ‘KÜÇÜK PEYGAMBERLER kitapçıkları’ (12 tane). Bu kategoriler ancak kitapçığın uzunluğuna göre yapıldı, değil kişinin önemine göre.

Demek Eski Antlaşmada beş grup kitapçık var. Onların sayılarını arka arkaya yazdık mı, 5-12-5-5-12 çıkıyor. Onu bir telefon numarası gibi öğrenelim:

ESKİ ANTLAŞMA (5-12-5-5-12)

KANUN	TARİH	HİKMET	BÜYÜK PEYGAMBERLER	KÜÇÜK PEYGAMBERLER
Yaratılış Çıkış Levililer Çölde Sayım Yasanın Tekrarı	Yeşu Hakimler Rut 1.Samuel 2.Samuel 1.Kırallar 2.Kırallar 1.Tarihler 2.Tarihler Ezra Nehemya Ester	Eyub Mezmurlar Sül. Özdeyişleri Derlemeci Ezgiler Ezgisi	Yeşaya Yeremya Yeremyanın Ağıtları Hezekiel Daniel	Hoşea Yoel Amos Ovadya Yunus Mika Nahum Habakkuk Tsefanya Haggay Zekerya Malaki

Not: Aynı dört kategori kitap Yeni Antlaşmada da buluyoruz:

YENİ ANTLAŞMA (4-1-13-8-1)

İNCİL	TARİH	PAVLUSUN MEKTUPLARI	GENEL MEKTUPLAR	PEYGAMBERLİK
Matta Markos Luka Yuhanna	Apostolların İşleri	Romalılar 1.Korintliler 2.Korintliler Galatyalılar Efesliler Filipililer Koloseliler 1.Selanikliler 2.Selanikliler 1.Timoteyus 2.Timoteyus Titus Filimun	İbraniler Yakup 1.Petrus 2.Petrus 1.Yuhanna 2.Yuhanna 3.Yuhanna Yahuda	Açıklama (Vahiy / Esinleme)

Not: Türkçenin yeni Kutsal Kitap çevirisinde kimi kitapçık adlarını farklı olarak geçiyor:

Yeni ad	Eski ad
Yaratılış	Tekvin
Çölde Sayım	Sayılar
Yasanın Tekrarı	Tesniye
Süleymanın Özdeyişleri	Süleymanın Meselleri
Derlemeci	Vaiz
Ezgiler Ezgisi	Neşideler Neşidesi
Yeşaya	İşaya
Yeremyanın Ağıtları	Yeremyanın Mersiyeleri
Ovadya	Obadya
Sefanya	Tsefanya

Eski Antlaşmanın zamanları